Een beter vertrekpunt
U ziet wat feit is, wat wordt aangenomen en welke informatie nog ontbreekt.

COMPASS · DE WERKWIJZE VAN AMIVADUM
Compass geeft mensen én AI richting in de samenwerking: eerst het vraagstuk begrijpen, aannames toetsen en duidelijk maken wie beslist. Bij Amivadum hoort deze werkwijze vanaf het begin bij de invoering en het gebruik van AI.
Bekijk een concreet voorbeeld ↓Naar de negen stappen →
WAAROM COMPASS?
Een eerste verklaring kan logisch klinken, terwijl informatie ontbreekt of de vraag te smal is gesteld. Compass geeft ruimte om te onderzoeken, tegen te spreken en bij te stellen voordat een voorstel een besluit wordt.
U ziet wat feit is, wat wordt aangenomen en welke informatie nog ontbreekt.
U ziet welke opties zijn overwogen, wat de gevolgen zijn en waarom een richting wordt geadviseerd.
We vergelijken verwachtingen met wat er werkelijk gebeurt en gebruiken die kennis voor het vervolg.
OOK EEN RICHTLIJN VOOR AI
Compass is ook bedoeld als instructie voor de AI zelf. We vertalen de werkwijze naar concrete gedragsregels voor een assistent of agent, passend bij de taak, de informatie en de bevoegdheden.
AI moet aangeven wat bekend is, waarop het antwoord steunt en welke informatie ontbreekt. Een vermoeden blijft herkenbaar als aanname.
AI moet relevante aannames bevragen, tegenstrijdigheden benoemen en alternatieven onderzoeken. Ook als de gebruiker al een voorkeur heeft.
AI moet binnen de afgesproken opdracht blijven, benodigde goedkeuring benoemen en geen actie uitvoeren waarvoor toestemming ontbreekt.
AI moet een onjuist antwoord corrigeren en de gevolgen voor het vervolg benoemen. Relevante lessen worden beoordeeld voordat instructies of kennis worden bijgewerkt.
ZO KAN EEN CONCRETE INSTRUCTIE LUIDEN
“Maak een antwoordconcept. Gebruik alleen bevestigde informatie. Benoem wat ontbreekt. Doe geen leveringsbelofte zonder bevestiging van vrije voorraad, aanvoer en transport. Neem een eerdere korting niet zonder nieuwe goedkeuring over. Leg het concept voor aan de bevoegde medewerker; verstuur het niet zelfstandig.”
Deze gedragsregels moeten ook in tests herkenbaar terugkomen. Toegangsrechten en goedkeuringsmomenten worden daarnaast technisch ingericht.
FICTIEF PRAKTIJKVOORBEELD · VERKOOP & LOGISTIEK
Een belangrijke klant vraagt om snelle bevestiging: “Kunnen jullie vrijdag 120 onderdelen leveren op drie locaties, met dezelfde korting als vorige keer?” Een medewerker vraagt AI om de informatie naast elkaar te leggen en een antwoord voor te bereiden.
Het systeem toont 80 stuks. Het is nog niet gecontroleerd of die vrij beschikbaar of al gereserveerd zijn.
De leverancier noemt een verwachte aankomst. Die is nog niet bevestigd; ook het vervolgtransport is onzeker.
De klant wil alles vrijdag ontvangen. Transportcapaciteit en prioriteit per locatie zijn nog niet afgestemd.
De eerdere korting was een uitzondering. Goedkeuring om die opnieuw toe te passen ontbreekt.
HET RISICO BIJ EEN TE SNEL ANTWOORD
“Wij bevestigen levering van 120 onderdelen op vrijdag, verdeeld over de drie locaties, met 10% korting.”
AI kan een verwachting als zekerheid behandelen en een eerdere uitzondering overnemen. Na ongecontroleerde verzending heeft de organisatie mogelijk afspraken gemaakt die logistiek en commercieel niet zijn goedgekeurd.
HET GEWENSTE GEDRAG MET COMPASS
Voor de medewerker: voorraad is nog geen vrije voorraad, verwachte aanvoer is nog geen bevestigde levering en eerdere korting is nog geen actuele toestemming.
AI benoemt de ontbrekende controles en vraagt of alle locaties tegelijk beleverd moeten worden of dat een urgente locatie voorrang kan krijgen. Zo wordt ook de werkelijke behoefte onderzocht.
EEN BRUIKBAAR ANTWOORDCONCEPT AAN DE KLANT
“We onderzoeken of volledige levering op vrijdag haalbaar is. Daarvoor controleren we de beschikbare voorraad, aanvullende aanvoer en het transport naar de drie locaties. Ook beoordelen we uw kortingsverzoek. Mocht volledige levering niet passen, welke locatie heeft dan voorrang bij een mogelijke deellevering?”
De meerwaarde: AI bereidt de afweging voor, maakt afhankelijkheden en ontbrekende besluiten zichtbaar en houdt alternatieven open. Fouten uit de proef leiden tot beoordeelde aanpassingen van instructies en nieuwe tests. Dit fictieve voorbeeld veronderstelt een toegestane AI-omgeving en passend gegevensgebruik; het toont gewenst gedrag, geen gegarandeerde uitkomst.
ÉÉN WERKWIJZE · NEGEN STAPPEN
De stappen blijven hetzelfde. Risico, onzekerheid en herstelbaarheid bepalen hoeveel bewijs, aandacht en vastlegging nodig zijn. Open een stap voor uitleg.
We maken doel, aanleiding en eigenaarschap duidelijk, voordat de eerste oplossing richtinggevend wordt.
Bronnen, vermoedens, duiding en onbekenden krijgen een herkenbare plek. Een overtuigende formulering is nog geen bewijs.
We onderzoeken of het om een oorzaak, een symptoom of een andere beslisvraag gaat.
We verzamelen gericht wat nodig is om de volgende stap te onderbouwen. Meer impact vraagt om steviger bewijs.
We zoeken tegenspraak en toetsen ook onze eigen aannames. Verschillen van inzicht blijven zichtbaar.
We vergelijken voordelen, nadelen, risico’s en herstelbaarheid. Ook uitstel of bewust niets doen kan een passende uitkomst zijn.
We maken expliciet wat voldoende is onderbouwd en wat onzeker blijft. De benodigde zekerheid past bij de gevolgen.
Voorstel, test, besluit, uitstel en escalatie worden onderscheiden. De bevoegde mens bepaalt de stap en blijft verantwoordelijk.
We leggen vast wat later herleidbaar moet zijn, vergelijken verwachting en uitkomst en werken het inzicht bij.
MENSELIJKE REGIE
Bij inzet van AI houden we zichtbaar wie mag adviseren, wie controleert en wie het besluit neemt. Afspraken over informatie, bevoegdheid en risico lopen door alle stappen heen.
AI kan adviseren, maar geen menselijke goedkeuring of eindverantwoordelijkheid overnemen. Gevoelige informatie vraagt vooraf passende afspraken en een toegestane verwerking.
COMPASS BIJ AI-IMPLEMENTATIE
Voor Amivadum is Compass een onmisbaar onderdeel van AI-implementatie. Een toepassing moet niet alleen een antwoord produceren, maar ook passen bij het werk, de beschikbare informatie en de verantwoordelijkheid van mensen. De negen stappen geven richting aan de onderstaande invoering en toetsing.
We bepalen welk probleem AI moet helpen oplossen, welke gegevens nodig en toegestaan zijn, wat AI mag voorstellen of uitvoeren en wanneer een mens moet beslissen.
Concreet: taakomschrijving, gedragsregels, informatiegrenzen en verantwoordelijke personen.
We toetsen met gebruikers en specialisten ook lastige gevallen: gereserveerde voorraad, tegenstrijdige leverdatums, onbevoegde korting of een verzoek om direct te verzenden. Zo zien we of AI de afgesproken grenzen respecteert.
Concreet: testgevallen, acceptatiecriteria, vastgelegde afwijkingen en een expliciet besluit over ingebruikname.
We spreken af wie fouten beoordeelt, wanneer herbeoordeling nodig is en wie een toepassing kan stilzetten. Wijzigingen in model, instructies of gegevens vragen om passende nieuwe tests.
Concreet: een beheerder, evaluatiemomenten, incidentafspraken en getoetste wijzigingen.
Amivadum verzorgt het management en de coördinatie. Externe specialisten verzorgen waar nodig de technische inrichting en specialistische toetsing. Compass ondersteunt de samenwerking; toegang, gegevensbescherming, beveiliging en controle moeten ook daadwerkelijk worden ingericht.
RISICO’S ZONDER EEN GEBORGDE WERKWIJZE
Zonder Compass of vergelijkbare afspraken over bewijs, bevoegdheid en toezicht kunnen deze risico’s ontstaan. Compass helpt ze zichtbaar en bespreekbaar te maken; het neemt ze niet automatisch weg.
| Risico | Wat kan er in de praktijk misgaan? | Wat Compass helpt organiseren |
|---|---|---|
| Onjuiste zekerheid | Een gewenste leverdatum wordt zonder bevestiging als feit gepresenteerd. | Bronnen, ontbrekende informatie en onzekerheid expliciet maken. |
| Een voorstel wordt een actie | Een concept gaat naar een klant voordat de bevoegde medewerker het heeft vrijgegeven. | Voorstel, besluit en uitvoeringsrechten scheiden. |
| Gevoelige informatie wordt gedeeld | Meer klant- of bedrijfsinformatie wordt verwerkt of verspreid dan nodig of toegestaan is. | Vooraf informatiegrenzen, toegang en toegestane verwerking bepalen. |
| AI bevestigt de verkeerde richting | Eén aannemelijke uitleg krijgt voorrang; andere oorzaken of belangen blijven buiten beeld. | Aannames bevragen en redelijke alternatieven onderzoeken. |
| Fouten blijven terugkomen | Een fout wordt incidenteel hersteld, terwijl instructies en tests hetzelfde blijven. | De oorzaak onderzoeken, kennis bijwerken en opnieuw toetsen. |
| Niemand bewaakt het vervolg | Na de proef is onduidelijk wie afwijkingen beoordeelt of gebruik kan stoppen. | Eigenaarschap, evaluatie en escalatie vooraf afspreken. |
Achtergrond bij algemene risico’s van generatieve AI: NIST AI 600-1. De voorbeelden en vertaling naar Compass zijn van Amivadum.
WAT U MERKT IN DE SAMENWERKING
We leggen relevante onzekerheden op tafel, toetsen alternatieven en maken duidelijk welk besluit nodig is. Inzichten worden bijgewerkt wanneer de praktijk iets anders laat zien.
Proportioneel werkenEen kleine, eenvoudig herstelbare stap vraagt minder vastlegging dan een besluit met grote gevolgen.
Eerlijk adviserenEen voorstel blijft een voorstel tot de bevoegde persoon besluit. Amivadum organiseert de afweging; voor specialistische beoordeling betrekken we externe deskundigen met een duidelijke opdracht en verantwoordelijkheid.
Blijven toetsenCompass helpt de voorbereiding en samenwerking te structureren. Vakinhoudelijke expertise en controle van de uitkomst blijven nodig.
VAN WERKWIJZE NAAR UW VRAAGSTUK
De propositiewijzer helpt u herkennen waar Amivadum kan ondersteunen. Een eerste verkenningsgesprek is gratis.